Blog

Prawa autorskie w IT: co musisz wiedzieć?

Spis treści

Zjawisko praw autorskich nabiera coraz to nowych znaczeń. Jego zastosowanie zmienia się wraz z ewolucją na rynku. W ostatnich latach szczególnej istotności nabiera w kontekście branży IT. Zapisy o przeniesieniu autorskich praw majątkowych powinny stanowić jeden z kluczowych elementów umów IT. Zapis taki bardzo często jest wynikiem kompromisu między zamawiającym a wykonawcą. Pierwszemu zależy bowiem na tym, by otrzymać niczym nieograniczone prawo do konkretnego utworu, natomiast drugiemu – by przeniesienie praw autorskich niosło za sobą pewne profity. Jak pogodzić dwie strony, jak zadbać o ochronę prawną i co jeszcze jest istotne w kontekście praw autorskich w IT? Sprawdzamy! 

Prawa autorskie – definicja

Prawa autorskie stanowią fundament ochrony twórczości intelektualnej w świecie technologii informatycznych (IT). Składają się na nie różnorakie uprawnienia przysługujące twórcy konkretnego utworu. W kontekście prawa polskiego ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych precyzuje zasady chroniące prace twórcze, w tym te powstałe w obszarze informatyki i technologii.  

Wśród uprawnień związanych z tym zagadnieniem są m.in.: 

  • prawo do uznania autorstwa utworu; 
  • prawo do decydowania o udostępnieniu utworu publiczności po raz pierwszy; 
  • prawo do zarabiania na utworze; 
  • prawo do korzystania z utworu. 

Wszystkie te zasady są regulowane przez Ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 roku. 

Prawa autorskie w IT – charakterystyka zjawiska

Wraz z rozwojem technologii znaczenie praw autorskich w sektorze IT staje się coraz bardziej istotne. Tutaj twórczość może przybierać różne formy, poczynając od kodu źródłowego, poprzez aplikacje, bazy danych, aż po treści w sieci. Prawa autorskie obejmują nie tylko same dzieła, ale również sposób ich wykorzystania i udostępniania.  

Ich zadaniem jest ochrona twórcy przed bezprawnym przejęciem i wykorzystaniem jego dzieła. Żeby w pełni zrozumieć, jak działa ten system, należy zdefiniować, czym jest samo dzieło jako takie. Z pomocą przychodzi artykuł 1 Ustawy o prawie autorskim, który mówi, że “utwór to każdy przejaw działalności twórczej człowieka, o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia”. 

Trudno więc polemizować z faktem, że również kod, a nawet jego element, jest dziełem i jako taki podlega ochronie. Co ciekawe, podlegać jej może również sama dokumentacja dotycząca kodu czy programu komputerowego. 

Prawa autorskie – majątkowe i osobiste

Warto wiedzieć, że prawa autorskie zasadniczą dzielą się na dwie grupy: prawa autorskie osobiste i majątkowe. Tych pierwszych nie można nikomu przekazać, nie można się ich pozbyć. Najczęściej spotykaną praktyką jest powstrzymanie się od ich wykonywania.  

Z punktu widzenia branży IT istotniejsze są prawa autorskie majątkowe, które dotyczą głównie korzystania z utworu, zarządzania nim, rozpowszechniania. To one są elementem umów zawieranych między zleceniodawcą a zleceniobiorcą. 

Dowiedz się więcej

AI a branża ubezpieczeniowa. Przykłady, szanse, zagrożenia

Przeniesienie praw autorskich w IT

Kluczowym zagadnieniem jest przeniesienie praw autorskich, które ma miejsce, gdy twórca przekazuje swoje prawa do utworu na rzecz innego podmiotu, na przykład pracodawcy. W polskim prawie autorskim istnieją określone zasady dotyczące przeniesienia praw, które wymagają często formy pisemnej i precyzyjnego określenia wszystkich zasad. 

Nie jest jedyna możliwa forma zarządzania prawami autorskimi. Oprócz przeniesienia praw można też spotkać się z zarządzaniem nimi na zasadzie licencji lub w modelu mieszanym – licencji połączonej z przeniesieniem.  

 

Prawa autorskie w kontekście współpracy zespołowej

W sektorze IT powszechne są projekty realizowane przez zespoły twórcze. W takich sytuacjach kluczowe jest jasne określenie praw autorskich dla każdego członka zespołu. Zgodnie z polskim prawem autorskim, gdy praca jest efektem współpracy, prawa autorskie mogą przysługiwać każdemu współtwórcy, chyba że strony postanowiły inaczej. Konieczne jest więc jasne ustalenie zasad współpracy i podziału praw autorskich już na etapie tworzenia projektu. 

 

Podsumowanie

Prawa autorskie w IT mają kluczowe znaczenie dla ochrony twórczości w obszarze technologii informatycznych. Zrozumienie zasad przenoszenia ich, zarządzania nimi oraz ich zastosowania w kontekście współpracy zespołowej jest niezbędne dla właściwej ochrony interesów twórców oraz podmiotów korzystających z ich dzieł. W polskim prawie autorskim istnieją szczegółowe regulacje dotyczące tych zagadnień, których przestrzeganie jest kluczowe dla zapewnienia prawnej stabilności i bezpieczeństwa w środowisku IT. 

Pomocne w tej kwestii jest również ubezpieczenie OC zawodowe dla IT, które zawiera klauzule związane z naruszeniami praw autorskich. Polisa zapewnia ochronę przed roszczeniami osób trzecich w tym zakresie – obejmuje zarówno koszty obrony, jak i ewentualne odszkodowania w przypadku, gdy ubezpieczona firma dopuści się naruszenia praw autorskich. 

Jakub Mucha

Jakub Mucha

Founder i CEO w IBU

Spędził setki godzin na rozmowach z branżą budowlaną, projektową i IT. Doświadczony broker o szerokiej, specjalistycznej wiedzy.

W ubezpieczeniach od 17 lat.

Odwiedź profil na LinkedIn

Może zainteresuje

Cię także: