Blog

  • Strona główna
  • Blog
  • Własność intelektualna (Intellectual Property/IP) w IT – wszystko, co musisz wiedzieć

Własność intelektualna (Intellectual Property/IP) w IT – wszystko, co musisz wiedzieć

Własność intelektualna w IT to temat, który nabiera znaczenia. Przynajmniej raz w miesiącu zgłaszają się do nas klienci, którzy dopytują o ubezpieczenie właśnie w tym kontekście. Poza typowymi roszczeniami osób trzecich wynikającymi z błędów i uchybień (tzw. errors&omissions) spowodowanych przez pracowników (w tym pracowników B2B) podczas wykonywania usług IT, drugie miejsce w statystykach zajmują właśnie roszczenia związane z  naruszeniem praw własności intelektualnej.  

Czym właściwie jest własność intelektualna?

Warto to wiedzieć, aby skutecznie zabezpieczyć się przed zarzutem naruszenia praw własności intelektualnej. Poniżej prezentuję typowy podział:  

Własność intelektualna to: 

  1. prawa autorskie w tym m.in.: utwory, prawo do autorstwa, prawo do rozpowszechniania itp. Dotyczy również oprogramowania komputerowego;
  2. własność przemysłowa w tym m.in.: wynalazki (patenty), wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, oznaczenia przedsiębiorstw, bazy danych, interfejsy użytkownika itp.;
  3. wypracowane „know how” czyli m.in.: poufne informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne, gospodarcze itp.  

Aby zapoznać się ze szczegółami własności intelektualnej, warto odwiedzić stronę Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO).  

WIPO – World Intellectual Property Organization 

Znajdziesz tam szczegółowe informacje dla różnych działalności, w tym dla branży IT. 

Skupiając się na tworzeniu oprogramowania, warto pamiętać, że prawa autorskie nie ograniczają się wyłącznie do stworzonego kodu. Zakres praw autorskich jest znacznie szerszy. Każda część tworzonego oprogramowania może być objęta prawami autorskimi, więc warto zwrócić uwagę na wszystkie jego elementy  – zarówno pod kątem wykorzystywania gotowych materiałów, jak i odpowiedniego zabezpieczenia własnych praw autorskich przed nieuprawnionym rozpowszechnianiem.  

W kontekście oprogramowania istotnym elementem, poza typowym przeniesieniem praw autorskich, będą licencje – w tym ich pozyskiwanie oraz „sprzedaż”. W branży IT spotykamy się często ze sformułowaniem „pola eksploatacji”. Co do zasady to twórcy oprogramowania przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji.  

Czym mogą być tzw. pola eksploatacji w przypadku przenoszenia ich praw na osoby trzecie? Są to wynikające z umowy sposoby i możliwości korzystania z oprogramowania (w tym ograniczenia) dotyczące rozpowszechniania, kopiowania, użyczania, sprzedaży na rynki zagraniczne itp.  

Co zrobić w przypadku zarzutu naruszenia praw autorskich/praw własności intelektualnej wobec spółki IT?

Duże spółki IT posiadają w swoich organizacjach działy prawne, które w ramach bieżących obowiązków reagują w odpowiedni sposób na zarzuty od osób trzecich.  

Wsparcia w zakresie obrony przed roszczeniem (w tym przed niezasadnym roszczeniem) dostarczy również ubezpieczyciel w ramach jego obowiązków wynikających z zawartej umowy ubezpieczenia OC zawodowego (o czym nieco więcej w dalszej części artykułu). Ubezpieczyciel jako profesjonalista w zakresie określania odpowiedzialności cywilnej posiada stosowne zasoby oraz narzędzia. W przypadku niezasadnego roszczenia skutecznie je odeprze. W razie potwierdzenia naruszenia praw autorskich / własności intelektualnej ubezpieczyciel uzna swoją odpowiedzialność i wypłaci należne odszkodowanie, włączając w to koszty obrony sądowej. Czasami tego rodzaju sprawy kończą się ugodami – dwustronnymi pomiędzy zainteresowanymi stronami lub trójstronnymi przypadku działalności ubezpieczyciela, który angażuje swoje środki finansowe, wypłacając odszkodowanie.  

W przypadku mniejszych spółek IT opierających się na zewnętrznych kancelariach prawnych lub współpracujących z pojedynczymi radcami prawnymi, wsparcie w zakresie odpierania i weryfikacji roszczeń udzielone przez ubezpieczyciela może być nieocenione – mieliśmy już takie sytuacje w przypadku roszczeń kierowanych wobec naszych klientów.  

Jak ograniczyć prawdopodobieństwo pojawienia się skutecznego zarzutu naruszenia praw autorskich/własności intelektualnej?  

Poniżej kilka praktycznych sposobów na ograniczenie ryzyka pojawienia się podobnego roszczenia:  

  • weryfikacja obowiązujących praw autorskich w krajach pochodzenia kontrahentów; 
  • wdrożenie procedur zarządzania własnością intelektualną; 
  • korzystnie z narzędzi wspierających typu Software Asset Management; 
  • korzystanie z kancelarii prawnych wyspecjalizowanych w prawie autorskim dla branży IT; 
  • wymaganie od podwykonawców (spółek oraz JDG działających w formie B2B) posiadania odpowiedniego ubezpieczenia OC zawodowego obejmującego ochroną w ramach naruszenia praw własności intelektualnej. 

Jak ograniczyć skutki roszczeń osób trzecich w związku z naruszeniem praw własności intelektualnej?

Większość roszczeń dotyczących naruszenia elementów własności intelektualnej wskazanych przeze mnie powyżej tj. praw autorskich, znaków towarowych, symboli, interfejsów, baz danych itp. można zabezpieczyć poprzez posiadanie stosownego ubezpieczenia OC zawodowego dla branży IT.  

Po pierwsze – działanie ubezpieczyciela opierać się będzie na weryfikacji zasadności roszczenia (odparciu niezasadnego roszczenia), a w przypadku uznania odpowiedzialności, zostanie wypłacone odszkodowanie bezpośrednio stronie roszczącej.  

Po drugie, niezwykle przydatnym elementem ubezpieczenia w przypadku takich sporów, które nabierają często charakteru sporów sądowych, jest objęcie przez ubezpieczycieli kosztów sądowych związanych ze sporem (w tym wynajęcie specjalistycznych kancelarii prawnych itp.). Tego rodzaju koszty mogą okazać się niezwykle wysokie w przypadku podpisania umowy z kontrahentem zgodnie z prawem i jurysdykcją kraju, w którym posiada zarejestrowaną działalność (np. USA). Z naszego doświadczenia wynika, że w takich przypadkach same koszty sporu sądowego porównywalne są do wysokości roszczenia kierowanego do naszych klientów.  

Na co zwrócić uwagę podczas wyboru odpowiedniego ubezpieczenia obejmującego naruszenie praw własności intelektualnej?

Jakie ubezpieczenie wybrać, by mieć gwarancję naprawdę kompleksowej ochrony na wypadek problemów związanych z naruszeniem własności intelektualnej? Poniżej kilka wytycznych:  

  • zakres terytorialny ochrony. Należy zwrócić uwagę na to, czy roszczenia oparte na prawie danego kraju będą objęte ochroną w ramach zakupionego ubezpieczenia (dotyczy to w szczególności roszczeń opartych na prawie lub pochodzących z USA i Kanady); 
  • podlimity odpowiedzialności. Niektórzy ubezpieczyciele ograniczają odpowiedzialność związaną z naruszeniem praw własności intelektualnej. Posiadanie wysokiej sumy ubezpieczenia może być złudne w przypadku, kiedy ryzyko naruszenia praw własności intelektualnej ograniczone jest do podlimitu odpowiedzialności rzędu 10-20% podstawowej sumy ubezpieczenia; 
  • wysokość udziałów własnych (franszyza redukcyjna). Dotyczy to zarówno odstępstw dotyczących zakresu terytorialnego, jak i ograniczonej odpowiedzialności związanej z wprowadzonymi podlimitami i innymi zapisami dodatkowymi. Niski podlimit odpowiedzialności połączony z wysokim udziałem własnym może w istotny sposób ograniczyć zasadność posiadanego ubezpieczenia; 
  • patenty. Roszczenia wynikające z nasuszenia patentów przeważnie są wyłączone z ochrony ubezpieczeniowej. Warto mieć to na uwadze; 
  • bardzo wąski zakres ochrony dotyczący naruszenia praw własności intelektualnej. W przypadku niektórych ubezpieczycieli zakres ochrony jest bardzo wąski – np. obejmuje tylko szkody powstałe na skutek nieprawidłowej rejestracji lub sformułowania nazwy domeny internetowej.   

Podsumowanie

Własność intelektualna to bardzo rozległa dziedzina. Dlatego też ryzyko błędów jest tutaj wyjątkowo wysokie. A to może skutkować pojawieniem się roszczenia od osób trzecich.  

Konsekwencje naruszenia praw autorskich mogę być rozstrzygane nie tylko na poziomie odpowiedzialności cywilnej, ale również odpowiedzialności karnej, co jest dodatkowym zagrożeniem wpływającym na płynność prowadzenia biznesu IT.  

Poza narzędziami ograniczającymi ryzyko pojawienia się roszczenia związanego z naruszeniem praw własności intelektualnej warto zabezpieczyć się w tym obszarze, posiadając odpowiednio skonstruowane ubezpieczenie OC zawodowe dla IT.  

Piotr Cholewczyński

Piotr Cholewczyński

Dyrektor ds. Ubezpieczeń Majątkowych.

Od niemal dekady działa aktywnie w ubezpieczeniach dla branży IT. Odpowiada za ubezpieczenia majątkowe oraz likwidację szkód.

W ubezpieczeniach od 14 lat.

Może zainteresuje

Cię także: