Gwarancja ubezpieczeniowa stanowi jedną z możliwych form zabezpieczenia kontraktów, zazwyczaj budowlanych, ale nie tylko. Coraz częściej korzystają z niej również firmy z innych sektorów rynku. O tym, czym jest gwarancja ubezpieczeniowa, dlaczego warto po nią sięgnąć i czym różni się od gwarancji bankowej piszemy w artykule!
Gwarancja ubezpieczeniowa – o co chodzi?
Sednem gwarancji ubezpieczeniowej jest trójstronna relacja pomiędzy zleceniodawcą gwarancji (dłużnik), jej beneficjentem (wierzyciel), a zakładem ubezpieczeń (gwarant).
Zakład ubezpieczeń będący gwarantem jest zobligowany do wypłaty na rzecz beneficjenta sumy pieniężnej określonej na zasadach zawartych w umowie gwarancyjnej. Przy czym zobowiązanie zakładu ubezpieczeń zawsze jest zobowiązaniem pieniężnym, a odpowiedzialność cały czas pozostaje na dłużniku.
W sytuacji wypłaty z gwarancji zakład ubezpieczeń żąda zwrotu wypłaconych kwot. Warto nadmienić, że przy zawieraniu gwarancji, gwarant (zakład ubezpieczeń) analizuje ryzyko związane z przedsięwzięciem objętym gwarancją: wypłacalność dłużnika, przygotowanie dłużnika pod względem strukturalnym i techniczno-technologicznym, identyfikuje i ustala wartości jego obecnych i przyszłych zobowiązań, szacuje wartość likwidacyjną firmy i sposoby windykacji oraz ocenia zabezpieczenia roszczeń regresowych.
Gwarancja ubezpieczeniowa a gwarancja bankowa
Gwarancja ubezpieczeniowa, tak jak gwarancja bankowa, uznawana jest za tożsame rozwiązanie mające na celu zabezpieczenie inwestora, zamawiającego przed niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy, brakiem usuwania usterek czy innymi zdarzeniami (o poszczególnych rodzajach gwarancji kontraktowych pisać będziemy w dalszej części artykułu).
Mechanizmy są do siebie bardzo zbliżone, treści jak i warunki formalne – również są podobne. Wyroki sądów w sprawach dotyczących gwarancji ubezpieczeniowych również bardzo często odnoszą się do gwarancji bankowych, które zostały uregulowane w ustawie Prawo Bankowe (art. 81).
Zarówno gwarancja ubezpieczeniowa, jak i gwarancja bankowa nie jest formą ubezpieczenia. Zawsze po dokonaniu wypłaty z gwarancji ubezpieczeniowej zobowiązany (podmiot, który wnioskował o wystawienie gwarancji) zobowiązany jest do zwrotu wypłaconej kwoty. Zabezpieczenie to, co do swojej istoty, można porównać do kaucji gotówkowej na koncie inwestora po tym, jak zostanie złożone właściwe roszczenie. W tym jednak przypadku nie angażujemy swoich środków tak długo, jak nie będzie podstaw, aby inwestor mógł zażądać wypłaty środków z gwarancji.
Korzyści wynikające z korzystania z gwarancji ubezpieczeniowej
Koszt pieniądza w czasie oraz płynność finansowa a gwarancja ubezpieczeniowa
Korzyści wynikające z wyboru gwarancji ubezpieczeniowych jest wiele. Jedną z nich jest uniknięcie przedstawienia zabezpieczenia w innej formie, np. w gotówce. Dzięki temu środki finansowe nie są blokowane na rachunku bankowym inwestora, lecz wciąż pozostają w dyspozycji przedsiębiorstwa.
Koszt pozyskania gwarancji jest często dużo niższy niż prowizja i oprocentowanie naliczane od kwoty kredytu obrotowego, który został zaciągnięty z uwagi na zablokowanie gotówki na zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Wysokość stawki uzależniona jest od sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, branży oraz zabezpieczenia (zazwyczaj jest to weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową) i waha się w granicach 0,9-2,5% (stawki zaczynają się już od 0,9% wartości gwarancji w skali roku).
Należy pamiętać, że przy zawieraniu gwarancji, gwarant (zakład ubezpieczeń) każdorazowo analizuje ryzyko związane z przedsięwzięciem objętym gwarancją. Zatem intencją wystawienia gwarancji jest nie tylko zabezpieczenie inwestora, ale także potwierdzenie wiarygodności wykonawcy.
Upadłość kontrahenta, a zabezpieczenie w pieniądzu
Zalety korzystania z gwarancji ubezpieczeniowych ujawniają się również w przypadku upadłości inwestora/kontrahenta (beneficjentem gwarancji może być również generalny wykonawca, nie zawsze jest to podmiot publiczny, który co do zasady zawsze jest wypłacalny).
W sytuacji upadłości i wniesienia zabezpieczenia w formie kaucji gotówkowej odzyskanie własnych środków może być nie lada wyzwaniem. Jeżeli firma popadła w tarapaty to wysoce prawdopodobne jest, że środki z kaucji gotówkowych nie leżały na odrębnych rachunkach, tylko były w obrocie.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ: Gwarancja ubezpieczeniowa jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy przy „dużej” wartości kontraktu
Oczywiście można twierdzić, że wezwanie z gwarancji ubezpieczeniowej czy bankowej i tak pozwoli firmie uzyskać szybko wypłatę z gwarancji. I tak, i nie.
Każdy ubezpieczyciel czy bank będzie w stanie dostrzec nadużycie celu gwarancji, jeżeli dany podmiot będzie lawinowo składał roszczenia o zapłatę, a jego sytuacja finansowa będzie skomplikowana. Czy to będzie argument do decyzji odmownej – każda sytuacja analizowana jest indywidualnie. Na pewno warto od samego początku prowadzić partnerskie rozmowy z gwarantem, angażując w negocjacje wyspecjalizowanego brokera oraz prawnika.
Zwrot zabezpieczenia wpłaconego w gotówce
Temat rzeka. Ale niestety przykłady z życia pokazują, że ten, kto ma gotówkę, na kontrakcie próbuje rozdawać karty. O ile w przetargach publicznych zasady zwolnienia zabezpieczenia są jasno określone (70% zabezpieczania zostaje zwolnione po 30 dniach od terminu wykonania umowy), to w przypadku prywatnych realizacji – nie wygląda to już tak kolorowo. Niejednokrotnie nasi klienci oczekiwali miesiącami na zwrot gotówki od rozpoczęcia procesu zamiany zabezpieczenia (analiza draftu – kilka tygodni, akceptacja draftu po zmianach – kilka tygodni, zwolnienie środków – kilka tygodni).
W przypadku wezwania z gwarancji trzeba złożyć oświadczenie, że żądana kwota jest należna, żądanie musi być zgodne z warunkami formalnymi określonymi w treści gwarancji, a często wcześniej trzeba wykonać czynności faktyczne (jak na przykład wezwania do realizacji umowy).
To wszystko sprawia, że od pomysłu do uzyskania tej kwoty musi wydarzyć się kilka czynności – pozwala to odpowiednio zareagować, jeżeli obawiamy się nadużycia celu gwarancji.
Powyższe to wyłącznie trzy przykłady, przemawiające na korzyść korzystania z gwarancji ubezpieczeniowej lub bankowej, ale oczywiście jest ich znacznie więcej.
Rodzaje gwarancji ubezpieczeniowych
Najczęściej występującymi gwarancjami ubezpieczeniowym na rynku polskim są:
- Gwarancja wadialna,
- Gwarancja należytego wykonania umowy,
- Gwarancja usunięcia wad i usterek,
- Gwarancja zwrotu zaliczki.
Jak wygląda proces uzyskania gwarancji ubezpieczeniowej?
Na polskim rynku jest kilkunastu ubezpieczycieli, którzy oferują gwarancje ubezpieczeniowe. Każdy z nich charakteryzuje się nieco innym podejściem do całego procesu.
SPRAWDŹ: Gwarancje ubezpieczeniowe – jak wygląda ocena firmy, która stara się o gwarancje, koszt gwarancji
Jedni skupiają się wyłącznie na niewielkich kontraktach, do kilku, kilkunastu milionów, inni obsługują firmy powyżej 20, 40, 100, a nawet 200 mln rocznego obrotu. Jeden ubezpieczyciel składa oferty z dnia na dzień, inny potrzebuje dni kilka, a w skrajnych przypadkach dodatkowe 2-3 dni na uzyskanie zgody centrali.
Kilku ubezpieczycieli ma w ofercie gwarancje zwrotu zaliczki, reszta z kolei tego nie oferuje. Innym przykładem jest okres, na jaki udzielane są gwarancje – standardowo dla gwarancji należytego wykonania umowy (na okres wykonania jak i rękojmi) okresy są od 7 do nawet 10 lat. W IBU pozyskaliśmy partnera, który umożliwia nam dostarczenie klientom gwarancji nawet na 20 lat. To przełom na rynku.
Jak widać – elementów, na które warto zwrócić uwagę jest wiele, a sam proces bywa dość złożony – warto zatem korzystać ze sprawdzonego partnera, który pomoże przeprowadzić przez ten proces w celu osiągnięcia jak najkorzystniejszych efektów.
Gwarancja ubezpieczeniowa czy gotówka? Przewaga gwarancji w przetargach budowlanych
Przetargi budowlane to proces wymagający nie tylko odpowiedniego przygotowania merytorycznego i technicznego, ale także zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązań. gGwarancja ubezpieczeniowa stanowi obecnie jedną z najpopularniejszych form zabezpieczenia, po którą często sięgają firmy budowlane. Dlaczego? Bo to rozwiązanie znacznie korzystniejsze z punktu widzenia przedsiębiorstwa startującego w przetargu.
Gotówka jako zabezpieczenie – rozwiązanie z ograniczeniami
Wpłata zabezpieczenia w formie pieniężnej oznacza realne zamrożenie środków finansowych na czas trwania umowy. Dla wielu firm budowlanych – szczególnie tych rozwijających się – jest to poważne obciążenie płynności finansowej. Kapitał, który mógłby zostać przeznaczony na inwestycje, zakup materiałów czy rozwój zespołu, zostaje wyłączony z bieżącego obrotu.
Dodatkowo przy dużych kontraktach wysokość zabezpieczenia może sięgać nawet kilku milionów złotych, co dla wielu przedsiębiorstw stanowi realną barierę w dostępie do intratnych zleceń.
Gwarancja ubezpieczeniowa – elastyczne rozwiązanie dla firm
Alternatywą jest gwarancja ubezpieczeniowa, która pełni tę samą funkcję, co gotówka, ale nie idzie za nią konieczność blokowania środków własnych firmy. Ubezpieczyciel, wystawiając gwarancję, zobowiązuje się do wypłaty określonej kwoty na rzecz zamawiającego w przypadku pojawienia się poprawnie złożonego roszczenia spowodowanego niewywiązaniem się z umowy przez wykonawcę.
Dzięki temu przedsiębiorstwo budowlane:
• zachowuje płynność finansową – środki pozostają w obiegu, co pozwala finansować bieżące inwestycje i projekty,
• zwiększa zdolność startowania w przetargach – brak konieczności blokowania dużych sum otwiera drogę do udziału w większej liczbie postępowań,
• buduje wiarygodność – posiadanie gwarancji ubezpieczeniowej jest dowodem zaufania instytucji finansowej, która pozytywnie oceniła kondycję i wiarygodność przedsiębiorstwa,
Przewaga gwarancji nad gotówką
• Koszt – wniesienie gotówki to zamrożenie kapitału, natomiast gwarancja ubezpieczeniowa wiąże się z relatywnie niewielkim kosztem.
• Dostępność środków – przy gwarancji środki własne firmy mogą być przeznaczone na rozwój biznesu.
• Skalowalność – gwarancja ubezpieczeniowa pozwala realizować równocześnie większą liczbę kontraktów.
• Bezpieczeństwo – inwestor otrzymuje tę samą ochronę, niezależnie od tego, czy zabezpieczeniem jest gotówka, czy gwarancja.
Dlaczego warto sięgnąć po gwarancje ubezpieczeniowe zamiast zabezpieczenia w postaci gotówki?
Wybierając pomiędzy wpłatą zabezpieczenia w gotówce a skorzystaniem z gwarancji ubezpieczeniowej, firmy budowlane powinny brać pod uwagę nie tylko formalne wymagania przetargowe, ale także własną płynność finansową i perspektywy rozwoju. Gwarancje ubezpieczeniowe pozwalają zachować kapitał w firmie, zwiększyć elastyczność działania i skuteczniej rywalizować o kontrakty.
Dlatego w nowoczesnym podejściu do przetargów budowlanych to właśnie gwarancje ubezpieczeniowe stają się narzędziem przewagi konkurencyjnej i jednym z kluczowych elementów profesjonalnego zarządzania finansami przedsiębiorstwa.
Dlaczego warto postawić na gwarancję ubezpieczeniową?
✅ Ochrona płynności finansowej,
✅ Niski koszt w porównaniu z gotówką,
✅ Akceptacja w przetargach publicznych i prywatnych,
✅ Możliwość rozwoju firmy i równoległego udziału w wielu projektach.
FAQ
Czy gwarancja ubezpieczeniowa zastępuje gotówkę w 100%?
Jeśli taka forma zabezpieczenia jest dopuszczona w danym przetargu, działa jako pełnoprawne zabezpieczenie. Gwarancja ubezpieczeniowa jest równorzędnym zabezpieczeniem dla gotówki, o ile taka forma zabezpieczenia jest dopuszczona przez Zmawiającego w danym przetargu. W przetargach publicznych Zamawiający ma obowiązek zaakceptować gwarancję ubezpieczeniową jako formę zabezpieczenia. wynika to z ustawy Pzp.
Czy gwarancja ubezpieczeniowa jest akceptowana w każdym przetargu?
Gwarancja ubezpieczeniowa jest dopuszczalna w każdym przetargu publicznym (jest do jedna z dopuszczalnych form zabezpieczenia z godnie z ustawą Prawo zamówień publicznych). Natomiast przetarg może być również niepubliczny lub oparty na wewnętrznym regulaminie – wtedy możliwość wniesienia takiego zabezpieczenia zależy od organizatora przetargu.
Czym jest gwarancja ubezpieczeniowa?
Gwarancja ubezpieczeniowa to zobowiązanie ubezpieczyciela (gwaranta) do wypłaty określonej kwoty beneficjentowi, jeśli wykonawca nie wywiąże się z umowy.
Kto bierze udział w gwarancji ubezpieczeniowej?
W procesie uczestniczą trzy strony:
- zleceniodawca (wykonawca)
- beneficjent (np. inwestor)
Kiedy stosuje się gwarancję ubezpieczeniową?
Najczęściej:
- w kontraktach budowlanych
- przy zabezpieczeniu wykonania umowy
Gwarancje są powszechne szczególnie w budownictwie i dużych projektach inwestycyjnych.
Jakie są rodzaje gwarancji ubezpieczeniowych?
Najpopularniejsze:
- należytego wykonania umowy
Czy gwarancja ubezpieczeniowa jest bezpieczna dla inwestora?
Tak – najczęściej ma formę:
- płatną na pierwsze żądanie
Ile kosztuje gwarancja ubezpieczeniowa?
Koszt zależy od:
- kondycji finansowej firmy
Zwykle to ułamek procenta wartości zabezpieczenia.
Czy gwarancja ubezpieczeniowa blokuje środki firmy?
Nie – to jej główna przewaga:
- nie zamraża gotówki
- poprawia płynność finansową
Co się dzieje po wypłacie z gwarancji?
Ubezpieczyciel ma prawo regresu, czyli odzyskania środków od wykonawcy.
Czy gwarancja ubezpieczeniowa zastępuje odpowiedzialność wykonawcy?
Nie – jest tylko zabezpieczeniem. Wykonawca nadal odpowiada za realizację kontraktu.
Gwarancja ubezpieczeniowa czy bankowa – co lepsze?
- ubezpieczeniowa → lepsza płynność
- bankowa → często droższa i obciąża zdolność kredytową
Checklisty
Checklista: kiedy potrzebujesz gwarancji ubezpieczeniowej
Sprawdź, czy dotyczy Cię któryś punkt:
☐ Startujesz w przetargu (wadium)
☐ Podpisujesz kontrakt budowlany
☐ Inwestor wymaga zabezpieczenia
☐ Nie chcesz blokować gotówki
☐ Chcesz zwiększyć liczbę kontraktów
☐ Masz ograniczone limity bankowe
☐ Potrzebujesz poprawić wiarygodność
Jeśli zaznaczyłeś 2–3 punkty → gwarancja jest dla Ciebie praktycznie standardem
Checklista: jak przygotować się do uzyskania gwarancji ubezpieczeniowej
☐ sprawozdania finansowe
☐ informacje o kontrakcie
☐ historia realizacji projektów
☐ aktualne zobowiązania
☐ referencje
brak dokumentów = opóźnienie procesu
Checklista: na co uważać (najważniejsze!)
☐ zapis „na pierwsze żądanie”
☐ brak możliwości obrony przed wypłatą
☐ zbyt szeroki zakres gwarancji
☐ niejasne warunki wygaśnięcia
☐ brak konsultacji z brokerem
źle skonstruowana gwarancja = realne ryzyko finansowe
